
تاخير طولاني مدت در مورد آغاز فعاليت نخستين واحد نيروگاه هستهاي آك كويو، نشان دهنده اين است كه افتتاحيه نمايشي اين واحد در سال ۲۰۲۳ ميلادي، صرفا دلايل سياسي و انتخاباتي داشته است.
به گزارش گروه بين الملل خبرگزاري تسنيم، انتشار يك خبر جديد درباره وضعيت نيروگاه هستهاي آك كويو در مرسين تركيه، شوك رسانهاي بزرگي به وجود آورده است. چرا كه سازنده خارجي اين نيروگاه، بودجه كافي براي ادامه كار ندارد و پروژه عملاً به خاطر تنگناي مالي متوقف شده است.
اين روزها در ژرفاي يكي از بزرگترين بحرانهاي اقتصادي در تركيه، شهروندان اين كشور براي چندمين بار با خبر افزايش هزينههاي مربوط به قبوض برق و گاز طبيعي روبرو شدهاند. چرا كه تركيه فاقد منابع سوخت فسيلي است و يافتن جايگزيني مناسب براي توليد انرژي ارزان، مهمترين برنامه دولت اردوغان به منظور پايين آوردن هزينهها است.
يكي از اين گزينهها، روي آوردن به تاسيس نيروگاههاي هستهاي است. تركيه احداث سه نيروگاه هستهاي بزرگ را در دستور كار قرار داده و انتظار ميرود اين سه پروژه با مشاركت روسيه، چين و كره جنوبي به بهره برداري برسند. اما مساله اينجاست كه پيشرفت كُندي در احداث نيروگاه نخست وجود دارد و در مورد نيروگاههاي دوم و سوم نيز، هنوز خبري از موافقت نهايي با پيمانكار خارجي نيست.
روزنامه قرار چاپ آنكارا به نقل از بلومبرگ اعلام كرده كه شركت دولتي «روساتم» روسيه به عنوان سازنده نيروگاه آك كويو، در حال بررسي واگذاري 49 درصد سهام خود در اين نيروگاه هستهاي است.
اين در حالي است كه مهندسين و مديران اين شركت اعلام كردهاند كه از مجموع 4 واحد رآكتور اين نيروگاه، فقط 1 واحد به بهره برداري ميرسد و در بهترين شرايط ممكن، آغاز فعاليت توليد برق در آن يك واحد هم، در اواسط سال 2026 ميلادي خواهد بود.
اما نكته مهم اينجاست كه رجب طيب اردوغان رييس جمهور تركيه و رهبر حزب عدالت و توسعه در سال 2023 ميلادي و تنها چند روز قبل از انتخابات، فاز نخست نيروگاه را افتتاح كرد!
ولادمير پوتين هم كه دعوت اردوغان براي حضور در اين مراسم افتتاحيه را نپذيرفته بود، از دور و به شكل برخط، نظارهگر ماجرا بود. بنابراين با لحاظ كردن تاخير طولاني مدت در مورد آغاز فعاليت آك كويو، ميتوان گفت: افتتاحيه نمايشي اين واحد در سال 2023 ميلادي، صرفاً دلايل سياسي و انتخاباتي داشته است.
25 ميليارد دلار پول لازم است
روساتم به عنوان شركت دولتي انرژي هستهاي روسيه، در حال مذاكره با سرمايهگذاران ترك و خارجي براي فروش 49 درصد سهام خود در نيروگاه هستهاي آكويو به ارزش 25 ميليارد دلار است كه در تركيه در حال ساخت است.
آنتون ددوسنكو رئيس هيئت مديره شركت آكويو نيوهليشنز، يكي از شركتهاي تابعه روساتم كه مسئول اجراي اين پروژه است، اين مطلب را در نمايشگاه و اجلاس نيروگاههاي هستهاي در استانبول بيان كرد.
شواهد نشان ميدهد كه مسكو، قبلاً هم تلاش كرده تا چند تن از پيمانكاران ثروتمند و مشهور نزديك به اردوغان را در يك كنسرسيوم، به مشاركت در اين پروژه تشويق كند، اما اين تلاش بينتيجه مانده است.
روساتم مذاكراتي براي انتقال سهام با يك كنسرسيوم تركيهاي متشكل از چنگيز هولدينگ، كولين اينشات و كاليون اينشات در سال 2018 انجام داده بود، اما اين توافق به دليل عدم توافق طرفين بر سر شرايط تجاري، شكست خورده بود.
چرا پروژه به اين وضعيت دچار شد؟
مشكلات مالي پيش آمده در طول ساخت نيروگاه هستهاي تركيه به دليل فاصله گرفتن بانكهاي خارجي از اين پروژه بود. آنان از ترس قرار گرفتن در معرض تحريمهاي آمريكا، وعدههاي مشاركت را رها كردند و به اين ترتيب، تركيه و روسيه شروع به جستجوي روشهاي تأمين مالي جايگزين كردند.
البته با توجه به تحريمهاي اعمال شده از سوي آمريكا و اتحاديه اروپا و تذكر مكرر به چند بانك مشهور تركيه، نقل و انتقال پول ناممكن شده و روشهاي مختلفي از جمله سوآپ گاز طبيعي در حال ارزيابي است.
اين پروسه آن قدر دچار مشكل شده كه مقامات روسي اعلام كردهاند كه نيازي به سرمايه دلاري نيست و پرداختها را ميتوان با روبل روسيه و ليره تركيه انجام داد. به شكلي كه قطعات و تجهيزات با روبل روسيه وارد شوند و حقوق و دستمزد ماهيانه 6 هزار كارگر و تكنيسين و مهندس اين پروژه نيز با ليره تركيه تامين شود.
منتقدين چه ميگويند؟
از ديد كارشناسان و تحليلگران منتقد حزب حاكم تركيه، پروژه نيروگاه آك كويو، بيش از آن كه راهكاري براي جبران كمبودهاي تامين انرژي باشد، عملاً به يك ابزار براي مانور حزبي و تبليغاتي تبديل شده است.
آنان ميگويند: علاوه بر تامين مالي، اين پروژه با مشكلات متعددي از جمله نگرانيهاي زيستمحيطي، مسائل مربوط به سلامت و ايمني كارگران و پيامدهاي بالقوه ژئوپليتيكي مواجه است.
طي دو سال اخير، ساكنان محلي از آلودگي آب نهرها و كاهش كيفيت آب به دليل فعاليتهاي ساختماني و تخليه فاضلاب از خوابگاههاي كارگري خبر دادهاند.
سازمانهاي زيستمحيطي نگرانيهايي را در مورد تأثير كلي اين پروژه بر محيط زيست مطرح كردهاند. از ديگر سو، اتحاديههاي كارگري بر اين باورند كه سلامت و ايمني كارگران به شكل جدي مورد توجه قرار نگرفته و كارگران از اقدامات ناكافي بهداشتي و ايمني در طول ساخت و ساز، از جمله شرايط نامناسب زندگي و مسائل بهداشتي، ابراز نارضايتي كردهاند.
موضوع شفافيت مالي نيز يكي ديگر از موارد انتقادي برنامه هاي شرط بندي فوتبال و هزينه پيشبينيشده پروژه نيروگاه هستهاي آككويو از 20 ميليارد دلار به تقريباً 24 ميليارد دلار افزايش يافته است. آن هم در شرايطي كه تاريخ هدف اوليه عملياتي آن سال 2023 بود.
خانم پنار دميرجان از كارشناسان محيط زيستي ميگويد: «در آك كويو، اطلاعات به طور شفاف با مردم به اشتراك گذاشته نميشود. در واقع، با مطرح كردن منطق امنيتي به طور كلي در فرآيندهاي مربوط به نيروگاههاي هستهاي، از شفافيت اجتناب ميشود. به عنوان مثال، سوالات بيپاسخ زيادي در مورد چند انفجار در اين منطقه وجود دارد. همين حالا تَرَكهايي در پايه سازههاي راكتور ايجاد شده و نشت آب در منطقه ساخت و ساز وجود داشته است. تجربه چنين رويدادهايي و پنهان كردن حقايق از عموم در تأسيسات هستهاي كه به حداكثر امنيت نياز دارند، غيرقابل قبول است.»
انفجار مورد بحث كه در محوطه نيروگاه روي داد، از سوي رصدخانه قنديلي تركيه به عنوان يك زلزله 1.2 ريشتري ثبت شد.
آلپاي آنتمن، نماينده مرسين در پارلمان تركيه اعلام كرده كه در جريان اين انفجار، 86 خانه در منطقه بويوكجلي آسيب ديده و چند نفر مجروح شدهاند. اما استانداري مرسين اعلام كرده كه اين رويداد، برنامهريزي شده و تحت كنترل بوده و جبران خسارات خواهد شد.
در پايان بايد گفت: در 6 دهه گذشته دولتهاي تركيه همواره از ساخت نيروگاه هستهاي (NPP) حمايت كردهاند. چرا كه اين منبع انرژي را براي توسعه كشور ضروري ميدانند و معتقدند كه اين كشور براي رشد اقتصادي به انرژي هستهاي نياز دارد و فعاليت نيروگاه، نقطه عطفي در مسير نوسازي تركيه خواهد بود. با اين حال، مخالفتهاي ملي و محلي نيز از همان ابتدا وجود داشته است.
اولين تلاشها براي ساخت يك نيروگاه هستهاي در اواخر دهه 1970 با واكنش فوري جامعه مدني مواجه شد كه نگران مشكلات بالقوهاي مانند تأثير نيروگاه هستهاي بر محيط زيست و سلامت، مديريت پسماند و خطر حوادث هستهاي بودند و همين امر منجر به يك درگيري طولانيمدت شد.
محل كنوني نيروگاه هستهاي آك كويو در دهه 1970 ميلادي و در خليج كوچكي در ساحل شرقي مديترانه انتخاب شد. ولي از آنجايي كه ساخت نيروگاه هستهاي با توجه به مقياس عمليات و دانش فني سطح بالا، فرآيندي پيچيده است، تلاشها براي يافتن يك شركت خصوصي براي ساخت و بهرهبرداري از اين نيروگاه چندين بار با شكست مواجه شده است.
ابتكارات تركيه حداقل چهار بار براي يافتن يك سرمايهگذار بينالمللي و برگزاري مناقصههاي عمومي به دلايل مختلف اقتصادي، سياسي و حقوقي شكست خورد. آخرين مناقصه در سال 2009 ميلادي با وجود تمام تلاشها براي دعوت از غولهاي هستهاي جهان، تنها يك پيشنهاد از سوي روساتم داشت و به عبارتي روشن، تركيه گزينههاي متعددي در اختيار نداشته و ناچار است با اين شركت روسي، مدارا كند.
از ديگر سو، امضاي قرارداد با ژاپن براي احداث نيروگاهي در سينوپ با وجود آن كه 12 سال از آن سپري شده، هنوز در هالهاي از ابهام باقي مانده و چينيها و كره ايها نيز براي احداث نيروگاه، به آنكارا پاسخ نهايي ندادهاند.
برچسب:
،
ادامه مطلب
امتیاز دهید:
رتبه از پنج:
0
بازدید: