سيد حسين موسويان، مذاكرهكننده پيشين هستهاي ايران، در گفتوگو با سيانان هشدار داد كه اگر هدف آمريكا و اسرائيل تغيير حكومت در ايران باشد، ممكن است تهران مسير ساخت بمب هستهاي را در پيش گيرد.
رويداد۲۴ نوشت: جنگ ايران و اسرائيل و آتش بسي كه بعد از ۱۲ روز حاصل شد، يكي از مهمترين مسائل جهان در روزهاي گذشته بوده و همچنان زير ذرهبين رسانهها است. در همين راستا، كريستين امانپور خبرنگار سيانان در يكي از حساسترين گفتوگوهاي رسانهاي روزهاي اخير، طي مصاحبهاي با سيد حسين موسويان، مذاكره كننده پيشين هستهاي ايران به بررسي آينده برنامه هستهاي و احتمال بازگشت ايران به ميز مذاكره پرداخته است.
هشدار موسويان: اگر هدف تغيير حكومت باشد، ايران ساخت بمب را بررسي خواهد كرد
موسويان در اين گفتوگو، ضمن هشدار نسبت به تبعات ادامه مسير تقابل و تهديد، تأكيد ميكند كه اگر هدف آمريكا تغيير حكومت در ايران باشد، ايران گزينههاي غيرقابلتصوري از جمله بازنگري در سياست ساخت بمب اتم را را روي ميز خواهد گذاشت. اظهارات موسويان، بازتابي از پيچيدگي فضاي پساجنگ و شكاف عميق بياعتمادي ميان تهران و واشنگتن است. مشروح اين گفتوگو را در ادامه ميخوانيد:
امانپور: ما پيشتر بهتفصيل صحبت كرديم كه چطور توان نظامياش در داخل و همچنين توان نيابتياش در خارج كه همان نيروهاي ضربتياش هستند، تضعيف شده است. ايران در اين زمينه واقعاً در وضعيت نامناسبي قرار دارد. اما رهبر ايران بايد تصميم ميگرفت كه دقيقاً چه كاري انجام دهد تا بهزعم خود، از واكنش شديدتر آمريكا جلوگيري كرده و بقاي نظام را حفظ كند. به نظر شما، آيا اين محاسبه در درون حاكميت در زمان تصميمگيري درباره واكنش انجام شده بود؟
غرب و كشورهاي عربي زمان صدام هم در يك اشتباه محاسباتي روي تجزيه ايران حساب كرده بودند
موسويان: به نظرم هميشه هم از طرف ايران و هم از سوي طرفهاي مقابل، از جمله كشورهاي غربي، "اشتباه محاسبات"صورت گرفته است. ما جنگ هشتساله را به ياد داريم، زماني كه ايالات متحده، اروپا، اتحاد جماهير شوروي و همه كشورهاي عربي متحد شدند تا از تجاوز صدام حمايت كنند. آنها پول، سلاح و پيشرفتهترين تجهيزات را در اختيار متجاوز قرار دادند. حتي در آن زمان، ايران موشك هم نداشت. روايت اين بود كه شاه رفته و ارتش ايران در هرجومرج است، پس اين بهترين زمان براي حمله و تجزيه ايران است. اما با وجود اجماع جهاني از بلوك شرق تا غرب و كشورهاي عربي در حمايت از متجاوز، و با وجود صدها ميليون دلار كمك و سلاح پيشرفته به متجاوز، ايران مقاومت كرد و حتي يك ميليمتر از خاك كشور را از دست نداد. صدام رفت و جمهوري اسلامي باقي ماند. يعني هميشه اين روايتها اشتباه بودهاند...
هدف اصلي نتانياهو، موضوع هستهاي نيست، بلكه تغيير حكومت و حتي تجزيه ايران است
امانپور: بسيار خوب. پس اجازه دهيد ادامه دهم. درباره دهه ۱۹۸۰ صحبت ميكنيم. آن زمان رهبر وقت، آيتالله خميني گفت: «جام زهر را مينوشم» تا جنگ پايان يابد. آيا اكنون هم ايران مجبور است همين كار را بكند؟ چون ترامپ گفته يا تسليم شويد يا با پيامدهاي آن مواجه شويد. آيا رهبر ايران مجبور است به گزينهاي فراتر از اين واكنش فعلي بيانديشد؟
موسويان: وقتي در سال ۱۹۸۸ آيتالله خميني گفت جام زهر را مينوشد، به اين دليل بود كه پيش از آن گفته بود تا زماني كه صدام سرنگون نشده، جنگ را ادامه خواهد داد. تنها تصميمي كه گرفت اين بود كه جنگ را بدون بركناري صدام پايان دهد. وگرنه او تحت رهبري خود، توانست تماميت ارضي كشور را حفظ كند.
اما درباره بحران بازي انفجار، مهمترين مسئلهاي كه روي ميز است، چيست؟ آيا فقط مسئله هستهاي است يا فراتر از آن؟ من شخصاً معتقدم كه هدف اصلي نتانياهو، موضوع هستهاي نيست، بلكه تغيير حكومت و حتي تجزيه ايران است.
اينكه آيا اين هدف، هدف آمريكاست يا نه، پرسش بزرگي است. آيا ترامپ واقعاً فقط درباره بمب هستهاي نگران است؟ يا او هم به دنبال تغيير حكومت است؟ اگر هدف او تغيير رژيم باشد، آنگاه ميتوان انتظار تشديد بحران، جنگ منطقهاي يا حتي فرامنطقهاي، و فاجعهاي كامل را داشت.
اما اگر موضوع فقط برنامه هستهاي ايران باشد، سه مسئله اصلي وجود دارد:
اول، همكاري ايران با آژانس بينالمللي انرژي اتمي براي حل سؤالات فني و ابعاد احتمالي نظامي است. جان كري گفته بود كه توافق هستهاي سال ۲۰۱۵ بالاترين سطح شفافيت، راستيآزمايي و بازرسي را در خود داشت؛ بنابراين در اين زمينه ميتوان همان پارامترهاي شفافيت توافق قبلي را مجدداً اجرا كرد، چون آن توافق قبلاً بهطور كامل اجرا شده و تمامي ابهامات فني آژانس برطرف شده بود.
مسئله دوم، ذخاير اورانيوم ايران است. جان كري گفت ايران قرار نداشت چنين ذخيره بزرگي داشته باشد. ترامپ از توافق خارج شد در حاليكه ايران هنوز بهطور كامل به آن پايبند بود. اما در پاسخ به خروج ترامپ و اعمال مجدد تحريمها، ايران نيز تعهداتش در چارچوب برجام را كاهش داد و سطح و ظرفيت برنامه هستهاي خود را بهعنوان اهرم چانهزني افزايش داد.
اگر توافقي حاصل شود، ايران آماده است ۴۰۰ كيلوگرم ذخاير خود را صادر يا رقيق كند
امانپور: متوجه هستم. اما روشن است كه اين اهرم فشار به ضررشان تمام شد. اسرائيل را بعد از ۷ اكتبر اشتباه ارزيابي كردند، ترامپ را هم همينطور؛ بنابراين پرسش واقعي اين است كه آيا براي بازگشت به ميز مذاكره، حاضرند—همانطور كه كري اشاره كرده—دست از تعهد به نابودي اسرائيل بردارند و وارد كنسرسيومي شوند كه شما هم در گذشته از آن صحبت كردهايد؟ كنسرسيومي كه غنيسازي براي برنامه صلحآميز در قلمرو رسمي ايران را ممكن ميسازد. آيا چنين گزينهاي را در نظر خواهند گرفت؟
موسويان: من واقعاً نميدانم موضع نهايي دولت ايران چه خواهد بود، چون در دولت نيستم. اما دو سه سال است كه مرتب گفته و نوشتهام و معتقدم بايد به تقابلات اسرائيل و ايران پايان داد و دو طرف بايد آتشبس كنند. آنها بايد به منشور سازمان ملل بازگردند و از تهديد دست بردارند.
دوم، درباره توافق هستهاي و مسئله ذخاير اورانيوم است. من شنيدم كه آقاي عراقچي در اولين دور مذاكرات به آقاي ويتكوف گفته بود كه اگر توافقي حاصل شود، ايران آماده است ۴۰۰ كيلوگرم ذخاير خود را صادر يا رقيق كند؛ بنابراين ديگر نگرانياي درباره ساخت ۱۰ بمب هستهاي باقي نميماند؛ و نهايتاً، نگراني درباره اين است كه غنيسازي ايران نظامي است يا غيرنظامي. اگر ايران زير ۵ درصد غنيسازي كند، قطعاً غنيسازي صلحآميز است.
در ميانمدت و بلندمدت، همانطور كه نوشتهام، ميتوان يك كنسرسيوم منطقهاي ميان ايران، عربستان، امارات، قطر و ديگر كشورها تشكيل داد كه تحت نظارت آژانس بينالمللي انرژي اتمي باشد، مشابه كنسرسيوم اروپايي "يورنكو". اين طرح ميتواند چندجانبه و تحت نظارت جامعه جهاني باشد.
امانپور: و نهايتاً، چون شما مذاكرهكننده هستهاي سابق بودهايد، از معاون وزير خارجه، آقاي روانچي، پيش از ورود آمريكا به اين جنگ پرسيدم كه اگر حكومت باقي بماند—چون شما گفتهايد اسرائيل به دنبال تغيير حكومت است—آيا ايران ممكن است در خفا تصميم بگيرد بمب بسازد؟ او گفت: نه، هرگز. ما هرگز نخواستيم و نخواهيم. اما شما فكر ميكنيد اگر مذاكرهاي شكل نگيرد، ممكن است چنين گزينهاي مثل كره شمالي روي ميز قرار بگيرد؟
موسويان: بستگي دارد به نحوه پايان وضعيت بحران فعلي. اگر آمريكا و اسرائيل حملات را متوقف كنند، ايران هم متوقف خواهد شد. اگر آمريكا به ميز مذاكره بازگردد، ايران هم بازخواهد گشت. اگر آمريكا به قوانين بينالمللي، از جمله معاهده NPT، احترام بگذارد، ايران آماده است توافقي با بالاترين سطح شفافيت، برنامه هستهاي باز داشته و نهايتا هم مشاركت در كنسرسيوم داشته باشد. اما اگر هدف، تغيير حكومت باشد و برنامه هستهاي فقط بهانهاي براي نابودي كامل كشور باشد، فكر ميكنم در نهايت ايران به سمت ساخت بمب هستهاي خواهد رفت.
برچسب:
،
ادامه مطلب
امتیاز دهید:
رتبه از پنج:
0
بازدید:
